کاربرد میکروارگانیزم ها در تهیه مواد لبنی
مقدمه:
شیرامولوسیون پیچیده ای از پروتئین، چربی، قند و مواد معدنی است. شیرگاو تقریباً ۸۷% آب، ۵/۳% پروتئین، ۵/۳% چربی و ۵% لاکتوز دارد که البته در صد آب و چربی از شیر یک گاو به شیر گاو دیگر متفاوت است. محصولات بدست آمده از تخمیر شیر، مزه های متفاوتی دارند و به علت داشتن آب کمتر نسبت به شیر، مقاومتشان در برابر عوامل فساد غذایی بیشتر است. تخمیر شیر در شرایط دمایی مناسب صورت می گیرد و بسته به نوع مخمر، نوع شیر و شرایط فرایند محصولات متفاوت تولید می شود. ارگانیزم های عمده ای که شیر را به محصولات لبنی فرعی تبدیل می کنند، شامل لاکتوبا سیلوس ها و استرپتوکوکها هستند.
استرپتوکوکهای لاکتیک دارای آنتی ژنهای گروه N هستند و از مهمترین آنها استرپتوکوکوس لاکتیس، استرپتوکوکوس کرو موریس و استرپتوکوکوس ترموفیلوس را میتوان نام برد.
استرپتوکوکوس لاکتیس متشکل از یک یا دو زنجیره بلند یا کوتاه یا سلولهای بیضی شکل است. استرپتوکوکوس لاکتیس در ۲۸ به سرعت در شیر رشد و آن را ترش می کند. متوقف شدن با کتریهای گرم مثبت در شیر به وجود یک آنتی بیوتیک قوی به نام نیسین ( توسط برخی گونه های استرپتوکوکوس لاکتیس تولید می شود) بستگی دارد.
گونه های لاکتو باسیلوس، مهمترین باکتریهای خانواده لاکتو با سیلوس محسوب می شوند. لاکتو با سیل ها (میله ای شکل، باریک، دراز، گرم مثبت و بدون اسپور) معمولاً به صورت رشته هایی مرکب از سلولهای موازی زنجیره ای یا تک تک هستند. لاکتو با سیل ها در مواد غذایی و فراورده های لبنی به وفور یافت می شوند. بیشتر گونه ها جور تخمیر (هوموفرمانتاتیو) وعده ای مانند لاکتو باسیلوس فرمنتم و لاکتوباسیلوس پاستوریا نوس ناجور تخمیر (هتروفرمانتاتیو) هستند. بسیاری از گونه های موجود در شیر پاستوریزه مانند لاکتوباسیلوس برنیس، لاکتو با سیلوس لاکتیس و لاکتو با سیلوس فرمنتم، مقاوم به اسید و ترمودیوریک (تحمل کننده گرما) هستند و در تهیه فراورده های لبنی ایفای نقش می کنند.
البته باید در نظر داشت که در فرایند تولید هر یک از این فراورده ها، میکروارگانیزم های متنوع دیگری از جمله کورینه با کتریوم ها و میکروکوکوس ها، مخمرها و قارچ ها و غیره نیز نقش دارند، که در اینجا به بررسی آنها می پردازیم.
فهرست مطالب
مقدمه
نقش میکروارگانیزم ها در مراحل رسیدن پنیر
Whey چیست؟
مراحل فرایند تولید پنیر
رسیدن پنیر
عوامل موثر در رسیدن پنیر
پروتئولیز
الف) مکانیزم عمومی تجزیه پروتئین ها
ب) مکانیزم عمومی تجزیه اسیدهای آمینه
لیپولیز و اسیدهای فرّار
گلیکولیز
میکروارگانیزم ها و آنزیم های آنها
انواع استاترها
لاکتاکوکوس لاکتیس زیرگونه لاکتیس
لاکتوکوکوس لاکتیس زیرگونه کروموریس
لاکتوکوکوس لاکتیس زیرگونه لاکتیس واریته دی استیل لاکتیس
لکونوستوک
استرپتوکوکوس سالیواریوس زیرگونه ترموفیلوس
این میکروارگانیزم گرم مثبت، کاتالاز منفی، کوکسی شکل و بی هوازی است و
لاکتو باسیل ها
باکتریهای پروپیونیک
پدیولوکوس ها
کورینه باکتریوم ها
میکروکوکوس
استرپتوکوکهای گروه D یا انتروکوک ها
مخمرها
قارچ ها Fungus
پنی سیلیوم کممبرتی
پنی سیلیوم رکیوفورتی Penicillium requeforti
ژئوتریکوم کاندیدوم
رشد باکتریهای آغازگر در شیر
فاکتورهای ممانعت کننده از رشد باکتریهای استارتر پنیر
انواع پنیر
طبقه بندی پنیرها
پنیر Romano, parmesan
پنیر چدار Cheddar cheese
روش تهیه پنیر چدار
تغییرات میکروبیولوژیکی در مدت رسیدن پنیر چدار
نقص های پنیر چدار
پنیر سوئیس Swiss cheese
نقصهای پنیر سوئیسی
پنیر آبی رنگ (پنیر رکیوفورتی) Roquefort chees
روش تهیه پنیر آبی رنگ
شیر لازم برای تهیه پنیر آبی رنگ
میکروارگانیسم های مهم در تولید پنیر آبی رنگ
طعم پنیر آبی رنگ
کپک لازم برای تلقیح پنیر آبی رنگ
پنیر Brick Brick chees
استارترهای پنیر Brick
پنیرlimburgerlimburger cheese
پنیر کممبرت Camonbert cheese
تغییرات میکروبیولوژیکی پنیر کممبرت
پنیرCottage Cottage cheese
پنیر موزارلا Mozzarella cheese
تغییرات میکروبیولوژیکی پنیر موزارلا
ماست yogurt
باکتریهای مهم ماست
استارترهای ماست
لاکتوباسیلوس دلبروکه ای زیر گونه بولگاریکوس
همزیستی استرپتوکوس ترموفیلوس و لاکتوباسیلوس بولگاریکوس
تکثیر کشت مادر ماست
روش کلی تکثیر کشتهای ماست
استارترهای ماست و دخالت آنها در بافت و طعم ماست
فاکتورهای ممانعت کننده از رشد استارترهای ماست
ممانعت کننده های طبیعی و ذاتی Inherent Inhibitors
آنتی بیوتیک ها Antibiotics
شیرین کننده ها Sweeteners
باکتریوفاژها Bacteriophages
روش تهیه ماست
مشکلات تهیه ماست
ویژگیهای ماست
کره Butter
نقش میکروارگانیسم ها در ایجاد طعم کره
شیر اسیدوفیلوس Acidophilus milk
روش تهیه شیر اسیدوفیلوس
باتر میلک بلغاریBulgarian Butter milk
کفیر Kefir
کومیس Koumiss
سورکرم Sour cream
برچسب: تهیه مواد لبنی, كاربرد میكروارگانیزمها, میكروارگانیزمها,
نویسنده: رضا