دانلود پایان نامه مفهوم و مبانی تئوریک خسارت معنوی

مقدمه

از نظر اسلام ، انسان ، برترین موجود عالم است که خداوند از روح خود در او دمیده و فرشتگان را امر کرد تا بر او سجده کنند و او را به عنوان خلیفه ی خود در زمین برگزید اگر چنانچه آدمی حرمت خود را حفظ کند و حرکت تکاملی را به درستی طی کند به جایی می رسد که از ملائک هم بالاتر می رود و به موقعیتی می رسد که در خیال نمی گنجد .

« رسدآدمی به جایی که به جز خدا نبیند                      بنگر که تا چه حد است مقام آدمیت »

انسان با چنین موقعیت و جایگاه ممتازی هم سلامت و تمامیت جسمانی و اموال و متعلقات او مورد تأکید است و باید از هر گونه تعرض مصون بماند و هم حفظ حرمت و شخصیت او از جنبه های گوناگون در اسلام مورد احترام بوده و بر صیانت آن تاکید شده است ، و بر خسارت های وارده بر آن عنایت بیشتری دارد . زیرا پیامبر عظیم الشأن اسلام هدف از بعثت خود را کامل نمودن فضایل اخلاقی عنوان می کند که یکی از وجوه فضایل اخلاقی رعایت حقوق معنوی افراد است .

فهرست مطالب

عنوان                                                                                           صفحه

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………… ۱

بخش اول : کلیات ………………………………………………………………………………………… ۵

فصل اول : مفهوم و مبانی تئوریک خسارت معنوی ……………………………………………. ۶

مبحث اول : معانی و ملاک ها و ریشه های تاریخی مفهوم خسارت معنوی ………………….. ۷

۱-۱-۱-            معنی لغوی خسارت ……………………………………………………………………… ۷

۱-۱-۲-         معنی اصطلاحی خسارت ……………………………………………………………….. ۹

۱-۱-۳-         انواع تقسیمات خسارت و معیار آن ………………………………………………… ۱۱

الف خسارت ناشی از نقض قرارداد ………………………………………………….. ۱۲

ب- خسارت ناشی از تقصیر غیر قراردادی یا عمل نامشروع ………………………. ۱۳

ج- خسارت ناشی ازارتکاب جرم…………………………………………………………. ۱۳

۱-۱-۴-         ملاک تشخیص خسارت مادی از معنوی ………………………………………….. ۱۶

۱-۱-۵-         تعریف خسارت معنوی ……………………………………………………………….. ۱۸

۱-۱-۶-         تقسیمات خسارت معنوی …………………………………………………………….. ۲۲

۱-۱-۷-         پیشینه تاریخی مفهوم خسارت معنوی در اسلام و قوانین کهن ………………. ۲۴

۱-۱-۸-         پیشینه تاریخی خسارت معنوی در حقوق ایران ………………………………….. ۲۶

۱-۱-۹-         نگاهی تاریخی به خسارت معنوی در فرانسه …………………………………….. ۲۶

مبحث دوم : ارکان مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی و شرایط مطالبه آن …….. ۲۷

۱-۲-۱- وجود ضرر …………………………………………………………………………………… ۲۷

۱-۲-۲- ارتکاب فعل زیانبار نامشروع …………………………………………………………….. ۲۹

۱-۲-۳- رابطه سببیت بین فعل زیانبار نامشروع و خسارت موجود …………………………. ۳۱

۱-۲-۴- دفاع مشروع ………………………………………………………………………………….. ۳۱

۱-۲-۵- اجرای حکم قانون یا مقام صلاحیت دار ………………………………………………… ۳۲

۱-۲-۶- اجبار …………………………………………………………………………………………… ۳۳

۱-۲-۷- اضطرار ………………………………………………………………………………………… ۳۴

۱-۲-۸- اجرای حق ……………………………………………………………………………………. ۳۴

۱-۲-۹- شرایط ضرر قابل جبران در خسارت معنوی ………………………………………….. ۳۵

الف خسارت باید قطعی و مسلم باشد……………………………………………………………. ۳۵

ب- خسارت باید مستقیم باشد ………………………………………………………………………. ۳۷

ج خسارت باید جبران نشده باشد ……………………………………………………………….. ۳۹

د- خسارت باید قابل پیش بینی باشد ……………………………………………………………….. ۴۱

مبحث سوم : مبانی مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی …………………………………… ۴۲

۱-۳-۱- نظریه تقصیر ………………………………………………………………………………….. ۴۲

۱-۳-۲- ایرادها به نظریه ی تقصیر …………………………………………………………………… ۴۵

۱-۳-۳- نظریه خطر ……………………………………………………………………………………. ۴۵

۱-۳-۴- ایرادها به نظریه خطر ……………………………………………………………………….. ۴۶

۱-۳-۵- نظریه تضمین حق …………………………………………………………………………… ۴۷

۱-۳-۶- نظریه مختلط …………………………………………………………………………………. ۴۸

۱-۳-۷- مبانی مسئولیت مدنی ناشی از ایراد خسارت معنوی درحقوق موضوعه
ایران و فرانسه …………………………………………………………………………………………… ۴۹

۱-۳-۸- فقه و حقوق اسلامی و نظریه تقصیر و نظریه خطر ………………………………….. ۴۹

فصل دوم : مسئولیت ناشی از خسارت معنوی در حقوق اسلام و اندیشه های دکترین های
حقوقی فرانسه ………………………………………………………………………………………….. ۵۱

مبحث اول : خسارت معنوی در حقوق اسلام ……………………………………………………. ۵۲

۲-۱-۱- مستندات و مدارک قاعده لاضرر …………………………………………………………. ۵۲

۲-۱-۲- انطباق عنوان ضرر با خسارت معنوی …………………………………………………… ۵۶

۲-۱-۳- انطباق عنوان ضرار با خسارت معنوی ………………………………………………….. ۵۷

۲-۱-۴- شمول لفظی قاعده لاضرر بر اثبات جواز مطالبه ی خسارت معنوی……………….. ۵۸

۲-۱-۵- قاعده نفی عسر و حرج و جبران خسارت معنوی …………………………………… ۶۵

۲-۱-۶- انطباق عنوان حرج بر خسارت معنوی ………………………………………………….. ۶۶

۲-۱-۷- قاعده اتلاف و تسبیب ……………………………………………………………………… ۶۹

۲-۱-۸- وجوه افتراق و اشتراک ، اتلاف و مباشرت و تسبیب ……………………………….. ۷۰

۲-۱-۹- قاعده غرور …………………………………………………………………………………… ۷۲

۲-۱-۱۰- بنای عقلا و جبران خسارت معنوی ……………………………………………………. ۷۴

مبحث دوم : مفهوم و ماهیت دیه و جبران خسارت معنوی ……………………………………. ۷۶

۲-۲-۱-معنای دیه در لغت واصطلاح فقه و حقوق …………………………………………….. ۷۶

۲-۲-۲- پیشینه ی تاریخی دیه ……………………………………………………………………….. ۷۷

۲-۲-۳- ماهیت دیه و جبران خسارت معنوی ……………………………………………………. ۷۹

۲-۲-۴- مطالبه ی خسارت های معنوی زاید بر دیه ………………………………………………. ۸۱

مبحث سوم : تعزیر و جبران خسارت معنوی …………………………………………………….. ۸۳

۲-۳-۱- معنای تعزیر در لغت و اصطلاح فقه ……………………………………………………. ۸۴

۲-۳-۲- مفهوم و ماهیت تعزیر و جبران خسارت معنوی ……………………………………… ۸۵

۲-۳-۳- تعزیر مالی کیفر خصوصی یا جبران خسارت معنوی ……………………………….. ۸۷

۲-۳-۴- تعزیر مالی دردهای جسمانی ناشی از جنایت بر جسم ، لطمه به عرض و
خسارت ناشی از سب …………………………………………………………………………………. ۸۸

مبحث چهارم : قصاص ، حد قذف و امکان جبران مالی خسارت معنوی ………………….. ۹۰

۲-۴-۱- معنای قصاص در لغت و اصطلاح فقه …………………………………………………. ۹۰

۲-۴-۲- مفهوم و ماهیت قصاص و امکان جبران مالی خسارت معنوی …………………….. ۹۱

۲-۴-۳- معنای قذف در لغت و اصطلاح فقه ……………………………………………………. ۹۲

۲-۴-۴- ماهیت حد قذف و احکام قذف …………………………………………………………. ۹۳

۲-۴-۵- امکان تبدیل حد قذف به جبران مالی خسارت معنوی ………………………………. ۹۴

۲-۴-۶- ایلاء و خسارت معنوی ……………………………………………………………………. ۹۵

مبحث پنجم : دیدگاه فقهای اسلام در جبران مالی خسارت معنوی ………………………….. ۹۶

۲-۵-۱- نظریه ی عدم جواز جبران مالی خسارت معنوی ………………………………………. ۹۶

۲-۵-۲- نظریه مالی ……………………………………………………………………………………. ۹۷

۲-۵-۳- نظریه امکان جبران خسارت مالی ……………………………………………………….. ۹۷

مبحث ششم : خسارت معنوی دراندیشه های حقوق فرانسه…………………………………….. ۹۹

۲-۶-۱- اصول نظریه ی امکان جبران مالی خسارت معنوی ……………………………………. ۹۹

۲-۶-۲- اصول نظریه ی امکان جبران خسارت معنوی ………………………………………… ۱۰۵

بخش دوم : جایگاه خسارت معنوی در قوانین موضوعه ایران و فرانسه و مصادیق و روش های جبران آن     ۱۱۰

 فصل سوم : مطالعه ی تطبیقی و مصادیق خاص خسارت معنوی ……………………….. ۱۱۱

مبحث اول : جایگاه خسارت معنوی در قوانین موضوعه ……………………………………… ۱۱۲

 ۳-۱-۱- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در قانون اساسی ……………………….. ۱۱۲

۳-۱-۲- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در مسئولیت مدنی ……………………… ۱۱۹

۳-۱-۳- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در حقوق مدنی …………………………. ۱۲۵

۳-۱-۴- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در قانون آیین دادرسی کیفری ……….. ۱۲۹

۳-۱-۵- خسارت معنوی در آئین دادرسی مدنی ………………………………………………. ۱۳۲

۳-۱-۶- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در حقوق اداری …………………………. ۱۳۲

۳-۱-۷- مسئولیت ناشی از ایراد خسارت معنوی در قانون مجازات اسلامی …………….. ۱۳۶

۳-۱-۸- موضع قوانین مطبوعات نسبت به ایراد خسارت معنوی …………………………… ۱۴۶

مبحث دوم : مصادیق خاص خسارت معنوی در مطبوعات ………………………………….. ۱۴۹

۳-۲-۱- توهین به اشخاص و افترا به وسیله مطبوعات ……………………………………….. ۱۴۹

۳-۲-۲- توهین به مقدسات در مطبوعات ……………………………………………………….. ۱۵۳

۳-۲-۳- توهین به مقامات رسمی در مطبوعات ………………………………………………… ۱۵۵

۳-۲-۴- خسارت معنوی در رسانه ها ……………………………………………………………… ۱۵۶

۳-۲-۵- سوء استفاده از عنوان صاحب پروانه و نام و علامت روزنامه دیگر …………….. ۱۵۶

مبحث سوم : مصادیقی از افعال زیانبار خسارت معنوی ………………………………………. ۱۵۸

۳-۳-۱- تجاوز به حق معنوی پدید آورنده ……………………………………………………… ۱۵۸

۳-۳-۲- تجاوز به حق مخترع ……………………………………………………………………… ۱۶۴

۳-۳-۳- سوء استفاده از اسم تجارتی ………………………………………………………………. ۱۶۷

۳-۳-۴- سوء استفاده از طرح و مدل های صنعتی ………………………………………………. ۱۶۹

۳-۳-۵- رقابت نامشروع یا رقابت مکارانه ……………………………………………………… ۱۷۰

۳-۳-۶- خسارت تأخیر تأدیه ………………………………………………………………………. ۱۷۱

۳-۳-۷- بازداشت قانونی ……………………………………………………………………………. ۱۷۴

۳-۳-۸- لطمه به عواطف و احساسات …………………………………………………………… ۱۷۸

۳-۳-۹- غصب نام خانوادگی ………………………………………………………………………. ۱۸۱

۳-۳- ۱۰- سلب آزادی ……………………………………………………………………………… ۱۸۳

۳-۳-۱۱- به هم زدن وصلت ………………………………………………………………………. ۱۸۶

 مبحث چهارم: ایراد خسارت معنوی به جمع نامحصور ……………………………………… ۱۸۹

۳-۴-۱- ایراد خسارت معنوی به سندیکاها ……………………………………………………… ۱۹۱

۳-۴-۲-ایراد خسارت معنوی به انجمن ها ……………………………………………………….. ۱۹۲

مبحث پنجم : کودکان و خسارت معنوی ………………………………………………………… ۱۹۴

۳-۵-۱- مسئولیت کودکان در فقه و حقوق اسلامی …………………………………………… ۱۹۵

۳-۵-۲- جبران ضرر و خسارت به عهده ی کیست …………………………………………… ۱۹۷

الف ) تقصیر سرپرست ………………………………………………………………………………. ۱۹۸

ب) عدم تقصیر سرپرست …………………………………………………………………………… ۱۹۹

 فصل چهارم : روش های جبران خسارت معنوی و افراد مستحق مطالبه ی آن ………. ۲۰۳

مبحث اول : راههای جبران انواع خسارت معنوی ……………………………………………… ۲۰۴

۴-۱-۱- نگاه کلی به روش های جبران خسارت معنوی ………………………………………. ۲۰۴

۴-۱-۲- انواع جبران خسارت معنوی …………………………………………………………….. ۲۰۶

۴-۱-۳- اعاده وضعیت سابق یا روش عینی …………………………………………………….. ۲۰۷

۴-۱-۴- پرداخت غرامت یا جبران خسارت معنوی از راه دادن معادل ……………………. ۲۱۰

۴-۱-۵- جبران خسارت به روش نمادین و اسمی ……………………………………………. ۲۱۷

۴-۱-۶- پرداخت غرامت کیفری و تنبیهی ………………………………………………………. ۲۱۸

مبحث دوم :نحوه ی ارزیابی و تعیین میزان انواع خسارت معنوی …………………………… ۲۱۹

۴-۲-۱- نحوه ی ارزیابی خسارت معنوی و تفاوت تألم پذیری افراد ……………………… ۲۱۹

۴-۲-۲- روش تعیین مبلغ جبران خسارت ……………………………………………………… ۲۲۱

۴-۲-۳- ملاک زمان ارزیابی ………………………………………………………………………… ۲۲۲

۴-۲-۴- ملاک ارزیابی خسارت در فرض تعدد اسباب ………………………………………. ۲۲۴

۴-۲-۵- ارزیابی و تقویم خسارت معنوی ناشی از آسیب های جسمی ……………………. ۲۲۷

۴-۲-۶- روش های جبران خسارت معنوی در لطمه های روحی ……………………………. ۲۳۱

مبحث سوم : مطالبه ی خسارت معنوی ……………………………………………………………. ۲۳۵

۴-۳-۱- افراد مستحق مطالبه ی خسارت معنوی ……………………………………………….. ۲۳۵

۴-۳-۲- مطالبه خسارت معنوی وارده به متوفی از ناحیه ی وراث وبازماندگان زیان دیده ۲۴۱

۴-۳-۳- مطالبه ی خسارت معنوی وارده قبل ازفوت متوفی …………………………………. ۲۴۱

۴-۳-۴- نظریه ی عدم امکان انتقال حق مطالبه ی خسارت معنوی به ورثه ………………… ۲۴۲

۴-۳-۵- نظریه ی انتقال حق مطالبه ی ورثه درصورت مطالبه زیان دیده قبل از فوت ……. ۲۴۳

۴-۳-۶- نظریه ی امکان انتقال حق مطالبه به ورثه ………………………………………………. ۲۴۴

۴-۳-۷- دعوای مطالبه ی خسارت معنوی ناشی از فوت مجنی علیه ازناحیه وراث …….. ۲۴۶

۴-۳-۸- مطالبه ی خسارت معنوی ناشی از جرح منجر به فوت مجنی علیه ازناحیه وراث به عنوان قائم مقام او         ۲۴۷

۴-۳-۹- قوانین و رویه های قضایی در زمینه ی مطالبه جبران خسارت شخصی …………. ۲۴۹

مبحث چهارم : اسباب رفع یا کاهش مسئولیت مدنی در خسارت معنوی ………………… ۲۵۱

۴-۴-۱- اسباب معافیت ……………………………………………………………………………… ۲۵۲

۴-۴-۲- قوه قاهره یا حوادث پیش بینی نشده …………………………………………………… ۲۵۴

۴-۴-۳- تقصیر زیان دیده …………………………………………………………………………… ۲۵۵

۴-۴-۴- رضایت زیان دیده …………………………………………………………………………. ۲۵۷

نتیجه گیری و پیشنهاد ………………………………………………………………………………… ۲۶۰

۵-۱- نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………. ۲۶۱

۵-۲- پیشنهادات ………………………………………………………………………………………. ۲۶۴

۱- فهرست منابع ……………………………………………………………………………………… ۲۶۶

الف کتب فارسی …………………………………………………………………………………… ۲۶۶

ب پایان نامه های فارسی ………………………………………………………………………….. ۲۶۹

ج قوانین ……………………………………………………………………………………………… ۲۷۰

د نشریات فارسی ………………………………………………………………………………….. ۲۷۰

۲ کتب عربی ………………………………………………………………………………………… ۲۷۱

۳ منابع لاتین ………………………………………………………………………………………… ۲۷۶

الف کتب فرانسه ……………………………………………………………………………………. ۲۷۶

چکیده انگلیسی ………………………………………………………………………………………………

فهرست منابع :

قرآن کریم

نهج البلاغه

۱- فارسی

الف ) کتب :

1. آخوندی، محمود،آئین دادرسی  کیفری، تهران ، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، ۱۳۶۸٫
2. آشوری، محمد ، آیین دادرسی کیفری ، تهران ، سمت ، چاپ دوم ۱۳۷۶ .
3. آشوری ، محمد ، عدالت کیفری ( مجموعه مقالات ) تهران ، کتابخانه گنج دانش ، چاپ اول ، ۱۳۷۶ .
4. آیتی ، حمید، حقوق آفرینشهای فکری، نشرحقوقدان ، ۱۳۷۵٫
5. ابوالحمد ، عبدالحمید ، تحولات حقوق خصوصی زیر نظر ناصر کاتوزیان ، مقاله ی مسئولیت مدنی دولت، تهران ، دانشگاه تهران ، ۱۳۴۹٫
6. ابوالحمد ، عبدالحمید ، حقوق اداری ایران ، تهران ، نشر توس ، ۱۳۷۹ .
7. امامی ، حسن ، حقوق مدنی ، تهران ، کتابفروشی اسلامیه ، چاپ سوم ، ۱۳۶۶٫

- منابع لاتین :

۱۵۸- Andre Lucaset Pierre catala Code civil Edition litec ۱۹۸۸

۱۵۹- Buris stark Droit civil- Librairies Techiniques paris- 1972.

1606- Demogue . R, Traite des obligations,1924.

161- Ganot (Jean) , La’reperation du Pre’judice moral the’se Ree , 1924.

162- Givord la re partion du prejudice moral these Grenoble , 1938 .

163- G- Viey et Patrice jourdain Traite’ de droit civil Les condition de la responsabilite L.G.D.J. Paris- 1988.

164- Hauser, jean et Huet danie’l - teaite de droit civil, la famille .L.G.D.J Paris 1988.

دانلود فایل